الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم : شيروانى )
248
أصول الفقه ( تحرير اصول فقه ) ( فارسى )
مقدمهء دوم : شارع مقدس در محاورات خود همين روش را به كار بسته است ، چرا كه او از عقلا بلكه رئيس ايشان است و ازاينرو با ايشان همروش مىباشد ، چرا كه مانعى از همروش بودن شارع با عقلا در اين مسئله در كار نيست ، و چيزى كه دال بر عدم رضايت او به اين روش باشد از او ثابت نشده است . ان الشارع المقدس لم يخرج فى محاوراته و استعماله للألفاظ عن مسلك أهل المحاورة من العقلاء فى تفهيم مقاصده بدليل ان الشارع من العقلاء بل رئيسهم ، فهو متحد المسلك معهم ، و لا مانع من اتحاده معهم فى هذا المسلك ، و لم يثبت من قبله ما يخالفه . نتيجه آنكه : قطعا ظاهر نزد شارع حجت است . در اينجا برخى در عموميت هريك از دو مقدمه ترديدهايى كردهاند كه بايد مورد بررسى قرار گيرد . عموميت مقدمهء نخست يكم . ظاهر تنها در صورتى حجت است كه ظنّ فعلى به مراد گوينده داشته باشيم و در غير اين صورت ، سخن او فاقد ظهور بوده مجمل مىباشد . ارزيابى : ظهور صفتى قائم به لفظ است و ظن امرى قائم به شنونده مىباشد . ازاينرو ، ظن نمىتواند مقوّم ظهور به شمار آيد . در واقع مقوّم ظهور ، كشف ذاتى كلام از مراد است ، يعنى اينكه شأن كلام آن باشد كه در شنونده گمان به مراد گوينده را برانگيزد ، هرچند بالفعل براى او گمان حاصل نشود ( ظن نوعى ) . بناء عقلا نيز همين امر را تأييد مىنمايد ، زيرا ايشان عذر كسى را كه از ظاهر كلام ، به بهانهء عدم حصول ظن براى او ، تخطى مىكند ، نمىپذيرند . افزون بر آنكه لازمهء اين سخن آن است كه كلام واحد در آن واحد نسبت به فردى